Có bao giờ bạn rơi vào vòng lặp này chưa:
Hừng hực khí thế viết ra một danh sách dài những mục tiêu vào ngày đầu năm (hoặc đầu tháng). Bạn tự hứa sẽ dậy lúc 5 giờ sáng, tập gym 5 buổi/tuần, đọc 50 trang sách mỗi ngày.
Nhưng rồi…
Tuần đầu tiên trôi qua trong sự kỷ luật thép. Tuần thứ hai, một ngày mưa, bạn lỡ một buổi tập. Tuần thứ ba, công việc bận rộn, bạn bỏ qua vài trang sách. Và đến tuần thứ tư, bạn quay trở lại vạch xuất phát, với một cảm giác quen thuộc đến đau lòng: Thất vọng về bản thân.
Chúng ta thường tự dằn vặt rằng: “Mình lười biếng quá”, “Mình không đủ ý chí”, hay “Mình không có năng khiếu để kỷ luật”.
Nhưng nếu mình nói với bạn rằng: Việc bạn thất bại không phải lỗi của bạn. Nó cũng không phải do bạn thiếu ý chí. Vấn đề nằm ở chỗ, “hệ thống” bạn đang dùng để thay đổi bản thân đã bị hỏng ngay từ đầu.
Chúng ta thường cố gắng thay đổi sai cách. Chúng ta cố gắng “gồng mình” để đạt được kết quả lớn, trong khi bí mật thực sự lại nằm ở những điều nhỏ đến mức ta thường bỏ qua.
Đó chính là lúc mình tìm thấy Atomic Habits (Thay đổi tí hon, hiệu quả bất ngờ) của James Clear. Một cuốn sách không dạy bạn cách “mơ lớn”, mà dạy bạn cách “làm nhỏ”.
Cuốn sách dành cho những ai đã chán ngấy “Động lực ảo”
Tại sao mình lại chọn review cuốn sách này đầu tiên? Bởi vì trong thế giới self-help đầy rẫy những lời khuyên sáo rỗng kiểu “hãy tin vào chính mình”, Atomic Habits giống như một bản thiết kế kỹ thuật chính xác cho cuộc đời.
Cuốn sách này giúp bạn hiểu lại điều gì? Nó đập tan ảo tưởng rằng thành công cần những bước nhảy vọt khổng lồ. Nó chứng minh rằng sự thay đổi bền vững đến từ lãi suất kép của những hành động nhỏ nhặt (atomic) mỗi ngày.
Nó khác gì so với những cuốn cùng chủ đề? James Clear không nói chuyện đạo lý. Ông nói chuyện khoa học hành vi, tâm lý học và đưa ra những “công thức” thực dụng đến mức bạn có thể áp dụng ngay sau khi gấp sách lại.
Ai nên đọc cuốn này?
- Những người luôn đặt mục tiêu nhưng hiếm khi cán đích.
- Những người muốn xây dựng thói quen tốt (tập thể dục, viết lách, học ngoại ngữ) nhưng luôn bỏ cuộc giữa chừng.
- Những người muốn cai nghiện thói quen xấu nhưng cảm thấy bất lực.
Nếu bạn đang tìm một liều “doping tinh thần” để hưng phấn trong 5 phút, cuốn này không dành cho bạn. Nhưng nếu bạn cần một bộ công cụ để sửa chữa lại cỗ máy vận hành cuộc đời mình, đây là cuốn sách “must-read”.
3 Bài Học “Vàng” Thay Đổi Tư Duy Của Mình
Khi đọc cuốn sách này, mình đã phải dừng lại rất nhiều lần để gật gù, thậm chí là… nổi da gà vì nó nói trúng tim đen quá. Dưới đây là 3 điểm chạm mạnh mẽ nhất:
1. Quên Mục Tiêu đi, hãy tập trung vào Hệ Thống (Systems > Goals)
Đây là tư duy lật đổ mọi lời khuyên thông thường. James Clear viết: “Người chiến thắng và kẻ thất bại đều có cùng một mục tiêu.”
Vận động viên nào đi thi Olympic chẳng muốn huy chương vàng? Ứng viên nào đi phỏng vấn chẳng muốn được nhận? Nếu mục tiêu là thứ quyết định, thì ai cũng thắng cả rồi.
Sự khác biệt nằm ở Hệ thống.
- Mục tiêu là kết quả bạn muốn đạt được (Ví dụ: Giảm 5kg).
- Hệ thống là quy trình bạn làm mỗi ngày (Ví dụ: Chế độ ăn và bài tập 15 phút).
Nếu bạn chỉ chăm chăm nhìn vào cái cân (mục tiêu) mỗi ngày, bạn sẽ thất vọng khi chưa thấy số giảm. Nhưng nếu bạn tập trung vào việc ăn đúng và tập đúng (hệ thống), cân nặng sẽ tự giảm như một hệ quả tất yếu.
Bài học: Đừng quá ám ảnh đích đến, hãy yêu thích việc đi bộ mỗi ngày.
2. Thay đổi Căn tính (Identity) – “Tôi là…” thay vì “Tôi muốn…”
Đây là phần sâu sắc nhất của sách. Hầu hết chúng ta cố thay đổi cái mình làm, nhưng lại quên thay đổi cái mình là.
Ví dụ kinh điển về việc bỏ thuốc lá:
- Người A khi được mời thuốc: “Cảm ơn, tôi đang cố cai thuốc.” (Tư duy: Tôi vẫn là người hút thuốc, tôi chỉ đang cố nhịn thôi -> Rất dễ tái nghiện khi stress).
- Người B khi được mời thuốc: “Cảm ơn, tôi không hút thuốc.” (Tư duy: Hút thuốc không phải là con người tôi).
Khi bạn thay đổi cách bạn định nghĩa về bản thân, hành động sẽ tự động đi theo. Đừng nói “Tôi muốn chạy bộ”, hãy nói “Tôi là một người chạy bộ”. Người chạy bộ thì dù mưa gió họ vẫn tìm cách vận động, vì đó là con người họ, không phải là một nhiệm vụ phải làm.
3. Quy tắc 2 phút – Đánh lừa bộ não lười biếng
Bộ não con người được lập trình để ngại khó. Bảo nó “đọc sách 30 phút đi” – nó sẽ thấy mệt. Nhưng bảo nó “đọc 1 trang thôi” – nó sẽ thấy dễ ợt.
James Clear khuyên: Hãy thu nhỏ thói quen xuống mức không thể thất bại được.
- Muốn tập yoga? Mục tiêu chỉ là: Trải thảm tập ra (mất chưa đầy 2 phút).
- Muốn đọc sách? Mục tiêu chỉ là: Đọc 1 trang.
Khi bạn đã bắt đầu (đã trải thảm, đã mở sách), quán tính sẽ giúp bạn đi tiếp dễ dàng hơn nhiều. Cái khó nhất luôn là việc bắt đầu. Hãy biến việc bắt đầu trở nên dễ đến mức nực cười.
Sau khi gấp sách lại, điều gì sẽ ở lại?
Đọc xong Atomic Habits, bạn sẽ không lập tức trở thành một siêu nhân. Và đó mới là điều tuyệt vời nhất.
Bạn sẽ cảm thấy gánh nặng trên vai được trút bỏ. Bạn không còn áp lực phải thực hiện những cuộc cách mạng lớn lao cho cuộc đời mình nữa. Bạn học được cách bao dung hơn với những tiến bộ nhỏ xíu của bản thân.
Bạn sẽ hiểu rằng, việc bạn tốt hơn 1% mỗi ngày, thoạt nhìn chẳng có gì đáng kể. Nhưng sau 1 năm, bạn sẽ tốt hơn gấp 37 lần. Đó là phép màu của lãi suất kép trong phát triển bản thân.
GIẢI MÃ CON SỐ 37 LẦN
Có thể bạn đang nghĩ: “1% thì bé xíu, làm sao mà thành 37 lần được?”
Hãy nhìn vào toán học, những con số không biết nói dối. James Clear áp dụng quy luật Lãi suất kép (Compound Interest) vào sự phát triển bản thân.
Hãy coi bản thân bạn hiện tại là con số 1.
- Nếu bạn tốt hơn 1% mỗi ngày, và một năm có 365 ngày:
1.01^{365} = 37.78, bạn trở thành phiên bản tốt hơn gần 38 lần. - Ngược lại, nếu bạn ít cố gắng đi 1% mỗi ngày: bạn chỉ còn 0.99%. Sau một năm thả trôi không xây dựng thói quen tốt:
0.99^{365} = 0.03, bạn gần như trượt về số 0.
Khoảng cách giữa người kiên trì (37.78) và người bỏ cuộc (0.03) là một vực thẳm khổng lồ. Đó là lý do tại sao những thói quen nhỏ lại tạo ra sự khác biệt lớn đến thế.
Cảm giác đọng lại chính là là sự điềm tĩnh. Điềm tĩnh gieo hạt, bình tĩnh tưới nước, và tin tưởng tuyệt đối rằng cây sẽ lớn, miễn là mình không bỏ cuộc.
Một lời mời nhẹ nhàng
Nếu bạn đang cảm thấy cuộc sống của mình hơi rối rắm, thiếu trật tự, hoặc đơn giản là bạn muốn những nỗ lực của mình thực sự mang lại kết quả thay vì chỉ là những đợt sóng cảm hứng nhất thời…
Thì Atomic Habits có thể là người dẫn đường thầm lặng mà bạn đang cần.
Cuốn sách này không dành cho việc đọc nhanh. Nó dành để đặt trên bàn làm việc, đọc từng chương, ngẫm nghĩ, và thử nghiệm ngay vào ngày hôm sau.
Mình để link sách chính hãng ở đây cho những ai muốn tự mình trải nghiệm trọn vẹn hành trình thay đổi từ những điều tí hon này:
👉 [Link mua sách Atomic Habits tại đây – Tiki/Shopee]
(Đừng quên chọn bản bìa cứng nếu bạn muốn lưu giữ nó lâu dài như một cuốn cẩm nang gối đầu giường nhé).
Thân mến,
BOOKs, your quiet friend 